Hiệp định TRIPS của WTO về chỉ dẫn địa lý

đăng ký bảo hộ chỉ dẫn địa lý
đăng ký bảo hộ chỉ dẫn địa lý

Hiệp định của WTO về các khía cạnh liên quan đến thương mại của Sở hữu trí tuệ (TRIPS) cung cấp khuôn khổ pháp lý quốc tế cơ bản cho chỉ dẫn địa lý. Nó không chỉ định nghĩa về chỉ dẫn địa lý mà và còn sắp xếp các tiêu chuẩn bảo hộ cũng như các cách thức tiếp cận một cơ chế giải quyết tranh chấp quốc tế, tuy nhiên Hiệp định vẫn giành quyền quy định thủ tục đăng ký bảo hộ chỉ dẫn địa lý, cũng như chỉ dẫn nào được pháp luật bảo hộ cho các nước. 3 điều khoản liên quan đến chỉ dẫn địa lý nằm ở phần II, mục 3:

đăng ký bảo hộ chỉ dẫn địa lý

1) Điều khoản 22 vạch ra các định nghĩa cơ bản và các tiêu chuẩn bảo hộ chỉ dẫn địa lý liên quan đến tất cả các sản phẩm, bao gồm các sản phẩm có nguồn gốc nông nghiệp

 2) Điều khoản 23 chỉ ra các biện pháp bảo hộ bổ sung và cụ thể đang được áp dụng đối với sản phẩm rượu vang và rượu mạnh, đây cũng là những sản phẩm chiếm phần lớn trong sản phẩm được bảo hộ chỉ dẫn địa lý. Sự bảo hộ chỉ dẫn địa lý của các sản phẩm này vượt ra ngoài sự mô tả chung về cạnh tranh không lành mạnh và lừa dối người tiêu dùng của Điều khoản 22, mặt khác lại quy định về bảo hộ hoàn toàn đối với chỉ dẫn địa lý, theo đó sự cạnh tranh không lành mạnh và sự lừa dối không nhất định phải được chỉ ra. Ví dụ, vụ việc “Pho mát pama được sản xuất ở Hoa Kỳ” không được coi là vi phạm chỉ dẫn địa lý Parmigiano-Reggiano theo Hiệp định TRIPS (theo phán quyết của tòa án) trong khi rượu Cognac được sản xuất ngoài khu vực Cognac được xem là vi phạm Hiệp định TRIPS, mặc dù nguồn gốc thực tế của sản phẩm được chỉ rõ.

3) Điều 24 lưu ý một số trường hợp ngoại lệ và chi tiết quan trọng cho các cuộc đàm phán trong tương lai.

Bởi vì hiệp định TRIPS chỉ quy định các tiêu chuẩn tối thiểu cho bảo hộ chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm không chưa cồn, các hiệp định thương mại và khu vực có thể sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong khu vực này do chúng có những quy định cụ thể về bảo hộ chỉ dẫn địa lý đối với nhiều nhóm sản phẩm hơn. Tuy nhiên, các hệ thống quốc gia không sử dụng TRIPS như một điểm khởi hành, mà đảm bảo rằng chúng phù hợp với các nguyên tắc của WTO.

Đa số các thành viên WTO (theo báo cáo là hơn 100 thành viên) hiện tại mong muốn mở rộng phạm vi áp dụng mức độ bảo hộ cao hơn được quy định trong Điều khoản 23 của TRIPS, từ chỉ áp dụng cho sản phẩm rượu vang và rượu mạnh sang áp dụng cho tất cả các sản phẩm. Họ muốn thành lập một sổ đăng ký bảo hộ chỉ dẫn địa lý quốc tế, trong đó các nước tự nguyện thông báo về chỉ dẫn địa lý để từ đó thiết lập quyền của chủ sở hữu chỉ dẫn địa lý ở các vùng tài phán quốc tế. Nếu như một sổ đăng ký đa biên như thế được thông qua, các thành viên của WTO sẽ phải chứng minh rằng các nhà chức trách trong nước đã tham vấn và cân nhắc về sổ đăng ký này khi đưa ra quyết định về đăng ký chỉ dẫn địa lý hoặc nhãn hiệu phù hợp với quy định nội địa của chính các thành viên đó. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có nhiều bước tiến. Trong diễn đàn WTO, một liên minh của các nước dẫn đầu bởi liên minh châu Âu EU đã kiến nghị mở rộng phạm vi bảo hộ của chỉ dẫn địa lý trong khi đó Hoa Kỳ và một liên minh các quốc gia khác muốn giữ nguyên phạm vi bảo hộ như hiện tại.