Vụ đổ bùn xuống biển: Cần xử lý nghiêm việc mạo danh nhà khoa học

tư vấn luật miễn phí

Hành vi mạo danh một số nhà khoa học trong vụ đổ bùn xuống biển Bình Thuận của công ty TNHH điện lực Vĩnh Tân 1 sẽ bị xử lý ra sao là điều dư luận cả nước và giới luật gia hết sức quan tâm.

Vi phạm nghiêm trọng luật Bảo vệ môi trường

Khoản 16, điều 7, luật Bảo vệ môi trường 2014 nghiêm cấm lợi dụng chức vụ, quyền hạn, vượt quá quyền hạn hoặc thiếu trách nhiệm của người có thẩm quyền để làm trái quy định về quản lý môi trường. Chiểu theo điều luật này, rõ ràng, những đối tượng giả danh những nhà khoa học tham gia đánh giá, thẩm định dự án nhận chìm 1 triệu m3 bùn xuống biển Bình Thuận đã vi phạm nghiêm trọng luật Bảo vệ môi trường.

Nhiều nhà khoa học khẳng định việc cấp phép cho Vĩnh Tân nhận chìm bùn thải là không có cơ sở khoa học. (Ảnh: change)

Đối tượng vi phạm về bảo vệ môi trường có trách nhiệm bồi thường thiệt hại và xử lý theo quy định của luật Bảo vệ môi trường và pháp luật có liên quan. Khoản 2, điều 160 quy định về xử lý vi phạm ghi rõ: “Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, cán bộ, công chức lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây phiền hà, nhũng nhiễu cho tổ chức, cá nhân, bao che cho người vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường hoặc thiếu trách nhiệm để xảy ra ô nhiễm, sự cố môi trường thì tùy tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; trường hợp gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định của pháp luật”.

Theo ghi nhận của PV báo Người Đưa Tin, nhiều luật gia, luật sư cho rằng, đây là hành vi dối trên, lừa dưới, nhằm mục đích phục vụ lợi ích nhóm. Vậy động cơ, mục đích của những người mạo danh nhà khoa học trong sự vụ này là gì? Điều này càng nghiêm trọng hơn khi những vi phạm pháp luật về môi trường có diễn biến ngày càng phức tạp. Theo luật Bảo vệ môi trường, chất thải từ đất liền ra biển, phát sinh trên biển và hải đảo phải được thống kê, phân loại, đánh giá và có giải pháp ngăn ngừa, giảm thiểu, xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường.

Hậu quả đến đâu, xử lý đến đó

Trao đổi với PV báo Người Đưa Tin, luật sư Vũ Mạnh Hùng – Giám đốc công ty luật hợp danh Dân Trí Việt (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho rằng, hành vi mạo danh tên tuổi nhiều nhà khoa học nói trên khá mới mẻ, chưa được quy định cụ thể trong BLHS hiện hành. Tuy nhiên, tùy theo hậu quả của hành vi được miêu tả trong các bài báo, nếu những hành vi đó gây hậu quả thì người thực hiện hành vi có thể bị xử lý hình sự về các tội: Cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng theo Điều 165 BLHS 1999; Vi phạm quy định về quản lý chất thải theo Điều 182a BLHS năm 1999, sửa đổi, bổ sung năm 2009.

Luật sư Vũ Mạnh Hùng (đứng bên phải) – Giám đốc Công ty luật hợp danh Dân Trí Việt

“Nếu người thực hiện hành vi như báo chí nêu, đang giữ chức vụ, quyền hạn thực hiện hành vi đó vì lợi ích cá nhân (vụ lợi) mà hành vi đó gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân thì có thể phải chịu trách nhiệm hình sự về tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ theo Điều 281 BLHS năm 1999, sửa đổi, bổ sung năm 2009?”. Luật sư Vũ Hùng nêu quan điểm cá nhân.

Về tội cố ý làm trái các quy định của nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng, điều 165 BLHS quy định: “Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây thiệt hại từ một trăm triệu đồng đến dưới ba trăm triệu đồng hoặc dưới một trăm triệu đồng, đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ một năm đến năm năm”. Hành vi cố ý làm trái có thể là hành vi thực hiện không đúng hoặc không thực hiện quy định về quản lý kinh tế.

Liên quan đến thông tin có sự giả danh những nhà khoa học tham gia đánh giá, thẩm định dự án nhận chìm 1 triệu m3 bùn xuống biển Bình Thuận, Tiến sĩ, Luật sư Vũ Văn Tính – Giám đốc Công ty luật TNHH LT & Cộng sự, Giảng viên học viện hành chính Quốc Gia nêu quan điểm: Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015 thì hành vi mạo danh này đã xâm phạm đến uy tín của cá nhân các nhà khoa học. Theo quy định của pháp luật dân sự thì uy tín thuộc về quyền nhân thân của một cá nhân, nó bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ.

Luật sư Vũ Văn Tính – Giám đốc Công ty luật TNHH LT & Cộng sự

Cũng tại khoản 5 Điều luật này quy định, trường hợp “Cá nhân bị thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín thì ngoài quyền yêu cầu bác bỏ thông tin đó còn có quyền yêu cầu người đưa ra thông tin xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại”.

Như vậy trong trường hợp này quyền nhân thân của các nhà khoa học đã bị vi phạm, họ có quyền yêu cầu người vi phạm xin lỗi công khai và phải trả cho họ một khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần. Mức bồi thường khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần cho người bị xâm phạm trước hết do các bên thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được, thì mức bồi thường khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần phải căn cứ vào mức độ tổn thất về tinh thần, nhưng tối đa không quá 10 tháng lương tối thiểu do Nhà nước quy định tại thời điểm giải quyết bồi thường (theo quy định tại khoản 2 Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015).

Luật sư Vũ Thị Mai Phương (Đoàn luật sư TP. Hà Nội) cũng nêu quan điểm: Việc mượn tên các nhà khoa học đưa vào danh sách Hội đồng thẩm định cho dự án cấp phép nhận chìm 1 triệu m3 bùn thải không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của của các nhà khoa học còn làm trái pháp luật về lĩnh vực hoạt động khoa học công nghệ.

Luật sư Vũ Thị Mai Phương (Đoàn luật sư TP. Hà Nội)

Về vấn đề này cần có cơ quan chức năng vào cuộc để làm rõ. Nếu có thật sự việc một số nhà khoa học không hề tham gia vào dự án, không được sự đồng ý của họ mà có tên trong Báo cáo của Hội đồng thẩm định đánh giá tác động môi trường của dự án thì xét ở góc độ pháp lý đó là dấu hiệu của “ Làm giả giấy tờ, tài liệu”.

Theo Khoản 1, Điều 267 Bộ Luật hình sự 1999 sửa đổi bổ sung 2009 quy định: “ Người nào làm giả con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác của cơ quan, tổ chức hoặc sử dụng con dấu, tài liệu, giấy tờ đó nhằm lừa dối cơ quan, tổ chức hoặc công dân thì bị phạt tiền từ năm mươi triệu đến năm trăm triệu hoặc bị phạt tù từ sáu tháng đến ba năm”.

Theo Bình luận khoa học hình sự: Hành vi giả mạo được coi là phạm tội khi các tài liệu, giấy tờ, con dấu giả được sử dụng vào việc làm trái pháp luật.

Việc làm giả này có thể toàn bộ hay cũng có thể chỉ từng phần. Một Hội đồng khoa học về việc thẩm định đánh giá tác động môi trường cũng có thể coi như một tổ chức. Hành vi “ lừa dối” cơ quan tổ chức ở đây nghĩa là việc sử dụng đối tượng đó giao dịch với cơ quan Nhà nước, tổ chức hoặc công dân nhằm làm cho các đối tượng giao dịch thông tin đó tin đối tượng là thật. Do vậy, để tránh tạo tiền lệ, nếu nhận thấy có dấu hiệu vi phạm pháp luật thì cơ quan chức năng cần thiết phải vào cuộc làm rõ, xử lý.

Thiên Long – Thúy An

tư vấn luật miễn phí